Studia z Zakresu Nauk Prawnoustrojowych. Miscellanea

Strona w języku angielskim

Bieżący numer

 Studia z zakresu nauk prawnoustrojowych. Miscellanea 2025, T. XV

Opublikowano 16 grudnia 2025 r. 

 
 
 
 
TYTUŁ: PRAWNE I ADMINISTRACYJNE WARUNKI WSPÓŁPRACY POLSKO-BUŁGARSKIEJ W DZIEDZINIE TURYSTYKI
AUTOR: Dominik Borek
ORCID: 0000-0002-4359-9426
AFILIACJA: Warsaw School of Economics
 
ABSTRAKT: Bułgaria zawsze była kierunkiem turystycznym cieszącym się dużym zainteresowaniem podróżnych z Polski. Każdy może znaleźć coś dla siebie w zróżnicowanej ofercie turystycznej Bułgarii. Polska może się również pochwalić podobnym położeniem geograficznym, z dostępem do morza i gór. Podobna struktura geograficzna i środowisko sprawiają, że oba kraje są predestynowane do współpracy w dziedzinie turystyki i wymiany dobrych doświadczeń. Każdy z tych krajów jest zainteresowany dalszym zwiększaniem liczby przyjazdów turystów zagranicznych, które są przypisane do strony eksportowej bilansu płatniczego. Rozważania na temat współpracy w dziedzinie turystyki należy rozpocząć od jej początków. Polskę i Bułgarię łączy międzyrządowa umowa o współpracy w dziedzinie turystyki. Została ona sporządzona w Sofii w dniu 10 stycznia 1969 r. Głównym celem będzie omówienie tej umowy dwustronnej. Niniejszy dokument został sporządzony w ramach realizacji umowy zawartej we wrześniu 2023 r. między IBS Bułgaria a polskim Ministerstwem Sportu i Turystyki.
SŁOWA KLUCZOWE: Polska, Bułgaria, prawo turystyczne, umowa dwustronna.
DATA PRZYJĘCIA:
DATA PUBLIKACJI: 
LICENCJA: CC BY
 
[PDF]
 
TYTUŁ: ZADANIA I ROLA ADMINISTRACJI WYBORCZEJ W RP

AUTOR: Michał Czakowski

ORCID: 0000-0001-7463-3490

AFILIACJA: Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy

ABSTRAKT: Ustrojodawca na gruncie przepisów Konstytucji wskazuje na następujące rodzaje wyborów do organów przedstawicielskich: wybory do Sejmu, Senatu, na Prezydenta RP, wybory samorządowe. W przepisach ustawy zasadniczej brak jest regulacji dotyczących wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego, które są unormowane w przepisach Kodeksu wyborczego. Odpowiedzialnym za należyty przebieg i organizację wyborów jest administracja wyborcza. Administracja wyborcza, w sensie przedmiotowym to działalność zmierzająca do wykonania konstytucyjnie (lub ustawowo) państwowego zadania z dziedziny wyborów, polegającego na organizowaniu i przeprowadzaniu wyborów. W ujęciu podmiotowym administracja wyborcza to organy wyborcze – organy administracji publicznej, których zadaniem i podstawą utworzenia jest organizacja oraz przeprowadzanie wyborów, poprzez wyposażenie ich (organów) w kompetencje do podejmowania wskazanych prawnych czynności wyborczych

SŁOWA KLUCZOWE: wybory, administracja wyborcza, organy wyborcze, kodeks wyborczy

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

 
[PDF]
 
TYTUŁ: NIEJASNA OPINIA BIEGŁEGO W POLSKIM POSTĘPOWANIU KARNYM I CYWILNYM W ŚWIETLE ORZECZNICTWA SĄDOWEGO

AUTOR: Czesław Kłak

ORCID: 0000-0002-2886-4770

AFILIACJA: Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

ABSTRAKT: Artykuł analizuje pojęcie „niejasności” opinii biegłego w postępowaniu karnym i cywilnym, wskazując, że mimo jego częstego użycia w przepisach i orzecznictwie, nie posiada ono definicji legalnej. Autor omawia zakres znaczeniowy tej wady opinii, odwołując się do kryteriów takich jak niezrozumiałość, niespójność, nielogiczność czy brak zgodności wniosków z przeprowadzonymi badaniami. Przedstawione zostają podobieństwa i różnice w trybie weryfikacji niejasnej opinii biegłego na gruncie k.p.k. oraz k.p.c., ze szczególnym uwzględnieniem art. 201 k.p.k., art. 286 k.p.c. i art. 290 k.p.c. Autor formułuje tezę o konieczności stosowania jednolitych kryteriów oceny i weryfikacji opinii biegłego niezależnie od rodzaju postępowania, akcentując prymat ponownego wezwania tego samego biegłego. Artykuł podejmuje również problematykę terminologiczną kolejnych opinii biegłych oraz rozważa zasadność ewentualnej nowelizacji przepisów w celu ujednolicenia praktyki.

SŁOWA KLUCZOWE: opinia biegłego, niejasność opinii, postępowanie karne, postępowanie cywilne, weryfikacja opinii, art. 201 k.p.k., art. 286 k.p.c., art. 290 k.p.c

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 
  TYTUŁ: BEZPIECZEŃSTWO SPRZEDAŻY LOKALI MIESZKALNYCH - PRZENIESIENIE WŁASNOŚCI A PŁATNOŚĆ CENY

AUTOR: Wojciech Kołakowski

ORCID: 0009-0009-3300-1580

AFILIACJA: 

ABSTRAKT: Celem niniejszej pracy jest dokonanie analizy problematyki płatności ceny w ramach umów sprzedaży nieruchomości w polskim systemie prawnym. Praca analizuje zarówno problematykę rynku wtórnego, jak również umów sprzedaży zawieranych w ramach Ustawy z dnia 20 maja 2021 roku o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (Dz.U. z 2025 r. poz 758, 1077, 1167), w ramach, których własność nieruchomości przechodzi na nabywcę z chwilą zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, niezależnie od zapłaty ceny. Poruszono kwestię podstawowych metod zabezpieczenia płatności, uwzględniając możliwość zawarcia umowy przedwstępnej, dokonanie płatności za pośrednictwem notarialnego rachunku depozytowego. Przeanalizowano sposoby rozwiązania problemu braku płatności ceny pomimo zawarcia umowy przeniesienia własności, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zapewnienia w umowie sprzedaży prawa odkupu nieruchomości na rzecz sprzedającego oraz skorzystanie z ustawowego uprawnienia do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wzajemnej. Praca wskazuje na istotne braki polskiego systemu prawnego, w szczególności zakaz przeniesienia własności nieruchomości pod warunkiem zapłaty ceny oraz ograniczenia wynikające z braku możliwości dokonania płatności na rachunek depozytowy w przypadku finansowania kredytowego. Dokonana analiza prowadzi do rekomendacji de lege ferenda, obejmujące m.in. wprowadzenie możliwości warunkowego przeniesienia własności, automatycznego zwrotnego przeniesienia własności przy odstąpieniu od umowy oraz umożliwienie szerszego zastosowania instytucji depozytu notarialnego.

SŁOWA KLUCZOWE: bezpieczeństwo nabycia nieruchomości, zadatek, umowa przedwstępna, depozyt notarialny, ustawa deweloperska, prawo odstąpienia od umowy, prawo odkupu, zabezpieczenie płatności ceny

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

  TYTUŁ: ORGANY WŁADZ MIEJSKICH (RADA I ŁAWA) W PRAWIE MAGDEBURSKIM I LUBECKIM NA TERENIE PAŃSTWA ZAKONU KRZYŻACKIEGO

AUTOR: Tomasz Kowalczyk

ORCID: 0000-0001-7251-5431

AFILIACJA: Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy

ABSTRAKT: Autor w swoim tekście przedstawia różnice pomiędzy organami władzy samorządowej w miastach średniowiecznych lokowanych na prawie magdeburskim oraz lubeckim. Warto wskazać, iż pomimo różnych lokacji oba systemy wzorowane są na niemieckich miastach i niemieckim prawie miejskim. Warto też podkreślić, że oba te systemy doczekały się wielu modyfikacji. Zdanie autora należy wskazać, że zarówno prawo magdeburskie jak i lubeckie były najbardziej rozpowszechnionymi prawami niemieckimi miejskimi w Polsce. W tekście przedstawiono kreację oraz uprawnienia organów sądowych, którymi często były ława, rada i wójt. Różnie to było w poszczególnych systemach, gdzie wskazano, kto w jakim okresie posiadał władzę. Również przedstawiono skład rady w miastach na prawie lubieckim i magdeburskim, jako organu samorządu i władzy miejskiej. Wskazano również kto był przewodniczącym rady. Przeważnie był to burmistrz. Generalnie w tekście przedstawiono różnice organów władzy samorządowej oraz podobieństwa. W podsumowaniu autor skupił się na przedstawieniu kilku wybranych różnic.

SŁOWA KLUCZOWE: prawo miejskie, prawo magdeburskie, prawo lubeckie, organy władzy w miastach średniowiecznych.

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 

TYTUŁ: OCHRONA KLIENTA BANKU W ŚWIETLE AI ACT - ZARYS PROBLEMATYKI

AUTOR: Iwona Lasek-Surowiec

ORCID: 0000-0002-7231-7993

AFILIACJA: Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Chełmie

ABSTRAKT: Artykuł analizuje wpływ Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act) na ochronę klienta bankowego w kontekście stosowania systemów sztucznej inteligencji. Autorka wskazuje, że bankowość jest jednym z obszarów najsilniej współkształtowanych przez nowe regulacje, ze względu na powszechne wykorzystanie algorytmów w procesach decyzyjnych, takich jak ocena zdolności kredytowej czy przeciwdziałanie nadużyciom finansowym. W artykule zwrócono uwagę na konieczność zapewnienia zgodności pomiędzy reżimem technologicznym a tradycyjnymi zasadami ochrony konsumenta. Autorka podkreśla, że kluczowym elementem nowego modelu ochrony jest transparentność algorytmiczna, nadzór ludzki i odpowiedzialność instytucji finansowych za decyzje podejmowane z użyciem systemów AI. Istotnym wątkiem jest także zaufanie - rozumiane nie tylko jako wartość etyczna, lecz również jako kategoria prawna i instrument regulacyjny. AI Act ma na celu odbudowę i utrwalenie zaufania klientów do technologii, stanowiąc podstawę nowego standardu należytej staranności w relacji bank-klient. AI Act, w połączeniu z RODO i prawem sektorowym, tworzy nową architekturę zaufania, w której technologia staje się elementem odpowiedzialności prawnej i społecznej banków.

SŁOWA KLUCZOWE: AI Act; sztuczna inteligencja; ochrona konsumenta; prawo bankowe; RODO; zaufanie; transparentność

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 

  TYTUŁ: URLOP OPIEKUŃCZY W ŚWIETLE PRZEPISÓW KODEKSU PRACY – ANALIZA PRAWNA I SPOŁECZNA

AUTOR: Katarzyna Majchrzak

ORCID: 0000-0003-4152-441x

AFILIACJA: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

ABSTRAKT: Niniejsze opracowanie przedstawia najważniejsze zagadnienia związane z urlopem opiekuńczym. Celem wprowadzenia urlopu opiekuńczego jest umożliwienie pracownikom sprawowania osobistej opieki nad członkiem rodziny lub osobą zamieszkującą w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga wsparcia z poważnych względów medycznych. Urlop ten wpisuje się w politykę równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. W roku kalendarzowym przysługuje pracownikowi 5 dni urlopu opiekuńczego. Może być on wykorzystany jednorazowo lub w częściach. Urlopu udziela się na wniosek pracownika, złożony w postaci papierowej lub elektronicznej. Mimo, że urlop opiekuńczy jest urlopem bezpłatnym, to jego okres wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

SŁOWA KLUCZOWE: urlopy pracownicze, opieka nad członkiem rodziny, work-life balance.

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 
 

TYTUŁ: ISTOTA INTERESU PUBLICZNEGO I PRYWATNEGO W POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM I SĄDOWOADMINISTRACYJNYM

AUTOR: Karolina Muzyczka

ORCID: 0000-0003-0569-1966

AFILIACJA: Uczelnia Łukaszewski

ABSTRAKT: Generalna zasada interesu publicznego wprowadza zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nie określa hierarchii tych wartości ani też zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z punktu widzenia struktury i celów postępowania administracyjnego można przyjąć, że interesy są prawnie równorzędne, co oznacza, iż w procesie wykładni norm proceduralnych organ administracji publicznej nie może kierować się założoną a priori hierarchią tych interesów. Ogólnie można stwierdzić, iż powyższy przepis nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek harmonizowania interesu publicznego i interesu indywidualnego, jeżeli są one w konkretnym przypadku ze sobą sprzeczne. Zakres swobody organu administracji, wynikający z przepisów prawa materialnego, jest obecnie ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. 7 i innych przepisach k.p.a. Zasada postępowania administracyjnego wyrażona w art. 7 k.p.a. oznacza, że treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów administracji sięgają do granic kolizji z interesem społecznym.

SŁOWA KLUCZOWE: interes publiczny, sąd administracyjny, organ administracji publicznej, postępowanie administracyjne, postępowanie przed sądem administracyjnym.

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

  TYTUŁ: KONSTYTUCYJNA OCHRONA WOLNOŚCI I PRAW PODATNIKA W ŚWIETLE WŁADZTWA DANINOWEGO PAŃSTWA. USTAWA ZASADNICZA JAKO ŚRODEK OCHRONY PRAW PODATNIKA

AUTOR: Patrycja Piasecka

ORCID: 0000-0002-1101-1253

AFILIACJA: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

ABSTRAKT: Na gruncie krajowych przepisów podatkowych kompleksowe odtworzenie systemu ochrony praw podatnika nie jest zagadnieniem prostym. W Polsce podatnicy chronieni są najczęściej jedynie na gruncie ustaw szczególnych, a konkretne przysługujące podatnikowi prawa muszą zostać przez niego samodzielnie odnalezione w dość obszernych aktach prawnych. Sytuacji tej nie poprawia okoliczność, że w prawie podatkowy próżno szukać legalnej definicji pojęcia praw podatnika przez co nie istnieje jedno i powszechnie akceptowane rozumienie tego zagadnienia. Biorąc pod uwagę, że materia podatkowa jest jedną z istotniejszych pośród konstytucyjnych regulacji, które kształtują charakteryzującą się daleko posuniętą nieproporcjonalnością relację pomiędzy władzą publiczną a jednostką, w której podatnik zajmuje nierównorzędną (słabszą) pozycję, to podatkowa ingerencja w sferę wolności i praw jednostki wymaga szczególnie ścisłych ram konstytucyjnych. Z tego względu konieczne jest ustalenie czy w ustawie zasadniczej zawarte są jakiekolwiek unormowania odnoszące się do sytuacji prawnej podatnika, a jeżeli odpowiedź jest twierdząca, to określenie czy regulacje te są wystarczające, aby w świetle rosnącej dysproporcji przysługujących podatnikowi uprawnień i nałożonych na niego obowiązków zapewnić skuteczną ochronę przysługujących mu praw.

SŁOWA KLUCZOWE: podatnik, prawa podatnika, podatki, Konstytucja RP, ochrona podatnika.

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

  TYTUŁ: TORTURY I ICH ROLA DOWODOWA W DAWNYM PROCESIE KARNYM (CZ. II) OCHRONY PRAW PODATNIKA

AUTOR: Karolina Szczepańska

ORCID: 0000-0002-1101-1253

AFILIACJA: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

ABSTRAKT: Tortury są na ogół kojarzone z karami fizycznymi jako sankcją za popełnione czyny, jednak w procedurze karnej pełniły również inną rolę - były środkiem służącym do wymuszania zeznań. Największą sławę zdobyły w procesie inkwizycyjnym, w którym najważniejszym dowodem było przyznanie się do winy (confessio est regina probationum). Ustawami, które miały istotny wpływ na ich stosowanie w postępowaniu, były Constitutio Criminalis Carolina oraz Constitutio Criminalis Theresiana. Regulowały one m.in. zasady i metody stosowania tortur, które przeprowadzano przy użyciu różnych narzędzi. Mimo że przez wiele lat tortury stanowiły nieodłączny element procesu, stosunkowo wcześnie pojawiły się głosy sprzeciwu wobec zeznań uzyskiwanych w ten sposób. Potrzeba reformy prawa i procedury karnej została zapoczątkowana przez coraz liczniejszych zwolenników humanitaryzmu prawniczego. Krytykowali oni przestarzałe zasady obowiązującego prawa materialnego oraz postępowania karnego, zwracając uwagę m.in. na niebezpieczeństwa związane z torturami oraz liczne nadużycia. Kategorycznie domagali się zniesienia tego okrutnego elementu procedury, powszechnie stosowanego we wszystkich krajach europejskich. Liczne reformy doprowadziły do realizacji postulatów myślicieli oświecenia.

SŁOWA KLUCZOWE: tortury, zeznania, proces inkwizycyjny, narzędzie tortur, Constitutio Criminalis Carolina, Constitutio Criminalis Theresiana, humanitaryzm prawniczy

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

GLOSY

  TYTUŁ: GLOSA DO POSTANOWIENIA SĄDU NAJWYŻSZEGO Z 15 STYCZNIA 2025 R., I NSP 369/241

AUTOR: Czesław Kłak

ORCID: 0000-0002-2886-4770

AFILIACJA: Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

ABSTRAKT: Autor podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu glosowanego postanowienia, iż wniesienie kolejnej skargi na przewlekłość postępowania dopuszczalne jest jedynie po upływie wskazanego terminu 12 miesięcy - zarówno w razie uwzględnienia, jak i nieuwzględnienia wcześniejszej skargi, ale dostrzega, że Sąd Najwyższy błędnie przyjął, iż w analizowanej sprawie zachodziły podstawy do odrzucenia nowej skargi na przewlekłość postępowania. Temporalne ograniczenie przy wnoszeniu nowej skargi na przewlekłość postępowania odnosi się tylko do tych przypadków, w których właściwy sąd merytorycznie rozpoznał wcześniejszą skargę, w wyniku czego oddalił ją lub uwzględnił. Jeżeli natomiast właściwy sąd odrzuci wcześniejszą skargę, czy też pozostawi ja bez rozpoznania, ograniczenie czasowe nie obowiązuje. Autor dostrzega również, iż Sąd Najwyższy błędnie odpowiednio zastosował przepisy kodeksu postępowania cywilnego do skargi na przewlekłość postępowania karnego.

SŁOWA KLUCZOWE: skarga na przewlekłość postępowania, wniesienie kolejnej skargi na przewlekłość postępowania, odrzucenie skargi na przewlekłość postępowania, zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi na przewlekłość postępowania

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

ARTYKUŁ RECENZYJNY

  TYTUŁ: TOMASZ SIŃCZAK, TOMASZ KOWALCZYK, KODEKS HAMMURABIEGO I MONARCHIA STAROBABILOŃSKA, WYDAWNICTWO ADAM MARSZAŁEK, TORUŃ 2024, SS. 237.

AUTOR: Radosław Zych

ORCID: 0000-0002-1221-9136

AFILIACJA: Uniwersytet Szczeciński

ABSTRAKT: Recenzowana książka autorstwa Tomasza Sińczaka i Tomasza Kowalczyka centralnym podmiotem rozważań uczyniła Hammurabiego, władcę Babilonii w XVIII w. p.n.e. Już sam wybór tematu zasługuje na aprobatę, albowiem przybliża Czytelnikom odległe realia. Odnoszą się one do starożytnego państwa semickiego, powstałego na terenach Sumeru i Akadu (obecnie obejmujących południowy Irak). Ówczesne państwo było oparte na formacji niewolniczej, ustrój miał charakter teokratyczny – król był przedstawicielem bóstwa i władcą absolutnym. Natomiast ówczesna ludność była zróżnicowana społecznie na: pełnoprawnych obywateli; wolnych, lecz ekonomicznie zależnych pracowników oraz niewolników.

SŁOWA KLUCZOWE: recenzja publikacji naukowej, Kodeks Hammurabiego, monarchia starobabilńska, historia starożytna

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

DEBIUTY

  TYTUŁ: SZTUCZNA INTELIGENCJA W PROCESIE ORZEKANIA A POGLĄDY RONALDA DWORKINA

AUTOR: Wiktor Dropiewski

ORCID: 0009-0003-2898-4320

AFILIACJA: Uniwersytet Szczeciński

ABSTRAKT: Wymiar sprawiedliwości w Polsce jest coraz bardziej obciążony. Rośnie liczba spraw i czas oczekiwania na ich rozpoznanie. Częściowo receptą na te problemy może być wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesie orzekania lub w ogóle w sądach. Taką możliwość należy jednak rozważać w kategoriach nie tylko czysto utylitarnych, jako środek do osiągnięcia celu – usprawnienia postępowań sądowych, lecz również jako istotną ingerencję w proces stosowania prawa przez sąd, która dotyka całej aksjologii sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Ronald Dworkin procesowi orzekania poświęca istotną część w swojej koncepcji integralnej teorii prawa. Stąd odwołanie się do jego poglądów pozwoli na dokonanie próby oceny możliwości wprowadzenia sztucznej inteligencji do polskiego wymiaru sprawiedliwości i tego, w jaki sposób można to pogodzić filozoficznymi podstawami wymiaru sprawiedliwości. Zestawienie już używanych w innych krajach narzędzi technologicznych z poglądami Ronalda Dworkina pozwala ostatecznie stwierdzić, iż używanie sztucznej inteligencji w sądach poza kwestiami wyszukiwania lub agregacji danych jest nie do pogodzenia z koniecznością właściwej interpretacji prawa. Bez właściwej interpretacji prawa, z odwołaniem się do wartości pozanormatywnych, sprawowanie wymiaru sprawiedliwości byłoby ograniczone jedynie do prostej interpretacji tekstów prawnych, pozbawionej głębszej refleksji aksjologicznej i społecznej.

SŁOWA KLUCZOWE: sztuczna inteligencja, Ronald Dworkin, teoria prawa, filozofia prawa, wymiar sprawiedliwości

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

LICENCJA: CC BY

[PDF]

 

VARIA

 
  TYTUŁ: WOKÓŁ EDUKACJI PRAWNEJ UWAG KILKA

AUTOR: Marta Czakowska

ORCID: 0000-0002-5839-9267

AFILIACJA: Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy

ABSTRAKT: Artykuł podejmuje problematykę edukacji prawnej jako kluczowego elementu edukacji obywatelskiej i warunku wzrostu świadomości prawnej w demokratycznym państwie prawa. Autorka wskazuje, że niski poziom świadomości prawnej obywateli negatywnie wpływa na jakość partycypacji społecznej, zaufanie do państwa oraz skuteczność stanowionego prawa. Szczególną uwagę poświęcono systemowym rozwiązaniom w zakresie edukacji prawnej, w tym zmianom podstaw programowych oraz roli szkoły, nauczycieli i instytucji publicznych. W artykule zaprezentowano również praktyczne działania podejmowane przez Akademię Kujawsko-Pomorską, zwłaszcza w ramach działalności Kliniki Prawa, jako przykład skutecznego łączenia edukacji akademickiej z potrzebami społecznymi. Autorka podkreśla, że skuteczna edukacja prawna wymaga długofalowego, wielopłaszczyznowego zaangażowania państwa, środowisk akademickich, organizacji społecznych i samych obywateli.

SŁOWA KLUCZOWE: edukacja prawna, świadomość prawna, edukacja obywatelska, społeczeństwo obywatelskie, partycypacja społeczna

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

LICENCJA: CC BY

[PDF]

  TYTUŁ: ROLA PRAW CZŁOWIEKA W PROCESIE KSZTAŁCENIA FUNKCJONARIUSZY SŁUŻBY WIĘZIENNEJ

AUTOR: Adrian Pachciarz

ORCID: 0009-0001-2259-9144

AFILIACJA: Akademia Wymiaru Sprawiedliwości

ABSTRAKT: Znajomość praw człowieka jest istotną zaletą w pracy funkcjonariusza Służby Więziennej. Poznanie katalogu tychże praw znacząco zwiększa świadomość prawną, uwrażliwia na dobro drugiego człowiek oraz ukazuje fundamentalne znaczenie zasady praworządności w systemie prawnym. Jest to świadomość praw swoich, ale i osób nad którymi sprawuje się opiekę. Realizowanie w pracy podstawowych zasad wynikających z praw człowieka przyczynia się do zdecydowanie osiąganie lepszych rezultatów związanych z resocjalizacją, która współcześnie stała się jedną z podstawowych zadań systemów penitencjarnych. Wiedza funkcjonariuszy Służby Więziennej powinna obejmować wiedzę związana z tzw. częścią ogólną praw człowieka, aczkolwiek wielce doniosłego znaczenia nabiera w przypadku omawianej grupy zawodowej znajomość części szczególnej. Tym samym ukazuje nam się ogromna przestrzeń jaka łączy prawa człowieka z zagadnieniami związanymi z szeroko pojętą penitencjarystyką. Ta zdecydowanie będzie osiągała lepsze rezultaty, gdy wzmocniona będzie ideałami wynikającymi z uniwersalnych praw człowieka. Dokonując analizy wartości ideału edukacyjnego wśród funkcjonariuszy Służby Więziennej istotnym jest, akcentowanie, iż oprócz tego, że funkcjonariusze zobowiązani są szanować prawa człowieka względem osób pozbawionych wolności, tak również i oni są podmiotami tychże praw. Warto więc zawsze głośno podkreślać – prawa człowieka są nieocenioną wartością tak w życiu prywatnym jak i zawodowym wszystkich pracowników SW.

SŁOWA KLUCZOWE: prawa człowieka, więźniowie, system penitencjarny, Służba Więzienna, godność, tolerancja.

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 

 

TYTUŁ: ROZLICZENIA MAJĄTKOWE OSÓB TWORZĄCYCH ZWIĄZKI NIEFORMALNE A ROZLICZENIA MAJĄTKOWE MAŁŻONKÓW W USTROJU ROZDZIELNOŚCI MAJĄTKOWEJ - RÓŻNICE I PODOBIEŃSTWA

AUTOR: Igor Spławski

ORCID: 0009-0006-1133-1296

AFILIACJA: Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy

ABSTRAKT: Konkubinat, określany już w prawie rzymskim jako trwała wspólnota pożycia kobiety i mężczyzny pozbawiona woli małżeńskiej (affectio maritalis), stanowi zjawisko historycznie obecne w wielu kulturach. W polskim systemie prawnym związek konkubencki pozostaje jednak stanem faktycznym bez kompleksowej regulacji ustawowej, co powoduje brak większości uprawnień przysługujących małżonkom, zwłaszcza w zakresie dziedziczenia, zabezpieczenia majątku i preferencji podatkowych. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych konsekwentnie wyklucza stosowanie do konkubentów przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej, nawet w drodze analogii, dopuszczając rozliczenia głównie w ramach postępowania o zniesienie współwłasności rzeczy nabytych wspólnie. Jako alternatywne podstawy prawne wskazuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, o spółce cywilnej oraz - najczęściej - o bezpodstawnym wzbogaceniu z art. 405 i n. Kodeksu cywilnego, w tym konstrukcję nienależnego świadczenia z art. 410 KC. Odmiennie ujęto pozycję konkubentów na gruncie prawa karnego, gdzie są oni traktowani jako osoby najbliższe i korzystają z określonej ochrony procesowej, a równocześnie trwają prace legislacyjne nad przyszłą instytucją związków partnerskich.

SŁOWA KLUCZOWE: konkubinat, związek konkubencki, bezpodstawne wzbogacenie, współwłasność, prawo rodzinne

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 

 

TYTUŁ: ADWOKAT DR LEON PEIPER (1865–1942). PORTRET NAUKOWY ORAZ ROLA W KSZTAŁTOWANIU POLSKIEJ MYŚLI KARNISTYCZNEJ

AUTOR: Igor Zgoliński

ORCID: 0000-0002-5097-6170

AFILIACJA: Politechnika Bydgoska im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich

ABSTRAKT: Artykuł dotyczy sylwetki Leona Peipera (1865-1942), wybitnego polskiego jurysty. Przez 46 lat prowadził praktykę adwokacką w Przemyślu, łącząc ją z intensywną pracą naukową. Głównym obszarem jego zainteresowań było prawo karne, w tym prawo karne skarbowe, wykroczeń oraz postępowanie karne. Jego najważniejsze dzieła to komentarze do kodeksów i ustaw karnych z okresu międzywojennego, które wyróżniały się wyjątkowo praktycznym podejściem. Były użyteczne nie tylko dla studentów i teoretyków, ale przede wszystkim dla praktyków prawa. W swoich pracach Peiper prezentował dogmatyczną i systematyczną analizę przepisów, kładąc nacisk na spójność systemu prawnego, znaczenie orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz społeczną rolę prawa karnego. Jego dorobek naukowy, choć nadal wysoce ceniony w doktrynie pozostaje nieco w cieniu innych prawników epoki okresu międzywojennego. Zasadniczym celem badawczym artykułu jest przypomnienie postaci, głównego dorobku naukowego oraz naczelnych poglądów.

SŁOWA KLUCZOWE: Leon Peiper, polscy juryści, historia prawa, prawo karne partnerskich

DATA PRZYJĘCIA:

DATA PUBLIKACJI:

[PDF]

 

 

Akademia Kujawsko-Pomorska
ul. Toruńska 55-57, 85-023 Bydgoszcz
  52 321 11 88
  [email protected]