Abstrakt
Zasady wolnych wyborów stanowi fundament elekcji, które określane są mianem demokratycznej. Niejednokrotnie zasada ta nie jest wyeksplikowana w ustawie zasadniczej, bądź te w przepisach prawa regulujących system i prawo wyborcze w danym kraju. Stan rzeczy, który obecnie jest zupełnie naturalnym i znajduje swoje odzwierciedlenie w praktyce wyborczej i ustrojowej, przymiotu takiego już nie miał w okresie historii prawa polskiego, tuż po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to procesy demokratyzacji państwa nie były tymi priorytetowymi. Choć swoboda zgłaszania kandydatów w wyborach stanowi jeden z elementów zasady wolnych wyborów, to wydaje się być tym istotnym, pierwszym krokiem w zapewnieniu i czuwaniu nad przebiegiem procesu wyborczego. Interesujące zaś są zasady udzielania gwarancji w zakresie korzystania z przedmiotowych swobód, a także instrumenty służące w tym zestawieniu do pełnej realizacji zasady wolnych wyborów.

Abstrakt
Celem niniejszej pracy jest analiza uwarunkowań prawnych w zakresie dziennikarskiego prawa do informacji. Prawo to informacji jest jednym z podstawowych filarów demokratycznego państwa prawa, a także warunkiem rozwoju dobra wspólnego. Pełniąc swoją służbę społeczną przedstawiciele prasy stają się dla społeczeństwa autentycznymi przewodnikami w dostarczaniu i usystematyzowaniu informacji o wydarzeniach życia publicznego. W związku z tym spoczywa na nich odpowiedzialność, aby przekazywane informacje były zgodne z rzeczywistością, gdyż bez niej dojdzie do nadużycia wolności słowa i falsyfikacji rzeczywistości.

Abstrakt
Artykuł 18 k.k.1 zawiera ustawowe określenie form zjawiskowych popełnienia czynu zabronionego. Pojęcie to obejmuje zarówno sprawstwo w wąskim znaczeniu, tzn. sprawcze formy zjawiskowe, a zatem sprawstwo pojedyncze (jednosprawstwo), współsprawstwo, sprawstwo kierownicze i sprawstwo polecające (tzw. sprawstwa niewykonawcze), a także podżeganie i pomocnictwo. Dwa ostatnie są niesprawczymi formami zjawiskowymi czynu zabronionego. Do form zjawiskowych przestępstwa zalicza się: 1) sprawstwo (w różnych formach) – art. 18 § 1 k.k., 2) podżeganie – art. 18 § 2 k.k., 3) pomocnictwo – art. 18 § 3 k.k. W artykule przedstawiono podstawowe informacje na temat form zjawiskowych popełniania przestępstwa w polskim prawie karnym. W tekście zawarto charakterystykę poszczególnych form zjawiskowych. Zwrócono również uwagę na zasady dotyczące wymiaru kary za poszczególne formy zjawiskowe.

Abstrakt
Artykuł stanowi próbę rekonstrukcji normatywnej zawartości wolności od samooskarżania się oraz prawa do milczenia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii wzbudzających kontrowersje w praktyce orzeczniczej, takich jak: określenie okoliczności, w których jednostka może powołać się na ochronę gwarantowaną przez prawo do nieobciążania się, dopuszczalność w postępowaniu przeciwko skarżącemu dowodów uzyskanych z naruszeniem praw i wolności gwarantowanych w Konwencji innych niż prawo do rzetelnego procesu, dopuszczalność wyprowadzania z milczenia oskarżonego niekorzystnych dla niego wniosków, a także możliwość uzyskiwania dowodów za pomocą podstępu. Kluczowe znaczenie dla określenia zakresu przedmiotowego prawa do nieobciążania się ma przy tym ustalenie, czy w celu uzyskania określonego dowodu
władze zastosowały wobec oskarżonego lub podejrzanego niewłaściwy przymus skutkujący naruszeniem istoty omawianego prawa.

Abstrakt
Autor w swoim artykule omawia podstawowe zasady oraz instytucje prawa wyborczego w poszczególnych polskich konstytucjach. Rozważania rozpoczyna od 1791 roku, co prawda była to konstytucja jeszcze nie związana z nowoczesnymi aktami tego rodzaju, jednakże na ważny jej charakter oraz doniosłe znaczenie dla ustroju Polski i Europy pewne regulacje, jako czysto polskie zostają w niej zaprezentowane. Następnie przedstawiane są dwie konstytucje z okresu międzywojennego 1921 i 1935 roku. Najwięcej uwagi autor poświęca Konstytucji Marcowej z 1921 roku, ponieważ w pewnym zakresie stała się ona pierwowzorem dla obecnie obowiązującej konstytucji oraz prawa wyborczego współczesnego. Następnie omówiona została ze względów chronologicznych oraz z dobrymi rozwiązaniami metodologicznymi, głównie specjalnym rozdziałem poświęconym prawu wyborczemu Konstytucja PRL. Na zakończenie zaprezentowane zostały rozważania poświęcone prawu wyborczemu we współczesnej Konstytucji z 1997 roku oraz pewne postulaty de lege fereda.

Abstrakt
W artykule autor dokonuje analizy roli społeczeństwa w procesie sprawowania władzy, szczególnie w kontekście funkcjonowania administracji wyborczej w Polsce. Autor rozpoczyna od definicji społeczeństwa, wskazując jego kluczowe cechy, a następnie omawia
państwo jako organizację społeczną, której istotnym elementem jest demokracja. Główna część opracowania poświęcona jest analizie znaczenia wyborów w demokratycznym państwie prawnym. Przedstawione zostają podstawowe zasady demokratycznych wyborów, takie jak powszechność, równość, wolność głosowania, tajność, regularność oraz bezstronność organów wyborczych. Podkreślono także kluczowe znaczenie suwerenności narodu, zapisanej w Konstytucji RP, jako fundamentu ustroju demokratycznego. Następnie praca koncentruje się na problemach związanych z funkcjonowaniem polskiej administracji wyborczej, szczególnie w kontekście zmian w latach 2018–2020. Wskazano, że reformy te osłabiły niezależność Państwowej Komisji Wyborczej i komisarzy wyborczych, co mogło wpłynąć na upolitycznienie procesu wyborczego. Krytycznie oceniono również zmiany dotyczące organizacji komisji obwodowych i głosowania korespondencyjnego. Ostatecznie praca zwraca uwagę na znaczenie stabilności prawa wyborczego oraz konieczność przestrzegania standardów demokratycznych. Pomimo kontrowersji wokół zmian w administracji wyborczej, badania społeczne wskazują na wysoki poziom zaufania obywateli do wyników wyborów i pracy Państwowej Komisji Wyborczej. Praca podkreśla, że kluczowym wyzwaniem dla polskiej demokracji jest zapewnienie transparentności i niezależności administracji wyborczej, co stanowi podstawę dla stabilności i legitymacji władzy w demokratycznym państwie.

Abstrakt
Niniejsze opracowanie ma na celu przede wszystkim omówić najważniejsze zagadnienia związane z okazjonalną pracą zdalną. Może być ona wykonywana wyłącznie na wniosek pracownika. Pracodawca może go uwzględnić lub odrzucić. Odmowa nie może mieć jednak charakteru dyskryminującego. Ustawodawca wprowadził limit 24 dni w roku kalendarzowym. Liczba dni niewykorzystanych nie przechodzi na kolejny rok kalendarzowy. Limit 24 dni przysługuje każdemu pracownikowi bez względu na wymiar czasu pracy. Do okazjonalnej pracy zdalnej nie stosuje się przepisów wskazanych w art. 6733 § 2 Kodeksu pracy, czyli regulacji dotyczącej pracy zdalnej. Dzięki temu okazjonalna praca zdalna jest mniej sformalizowana. Pracodawca powinien ustalić z pracownikiem reguły związane ze świadczeniem okazjonalnej pracy zdalnej m.in. sposoby porozumiewania się czy ochronę danych osobowych. Ponadto strony muszą także ustalić zasady kontroli w zakresie przestrzegania wymogów w obszarze bezpieczeństwa i ochrony informacji.

Abstrakt
Ochrona zwierząt wywiedziona została z tezy, że zwierzę jako istota żyjąca zdolna do odczuwania powinna mieć zapewniony pewien stopień ochrony ze strony organów administracji publicznej. Działania te mają chronić przed brutalną ingerencją człowieka w życie zwierząt, wykorzystując je w produkcji spożywczej, farmaceutycznej, do celów naukowych lub edukacyjnych, rozrywkowych albo w ramach tzw. gospodarki łowieckiej. Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie określonych działań w celu zaniechania pewnych zachowań względem zwierząt. Pomimo jednak braku formalnie przyjętej podmiotowości prawnej zwierząt, w ramach moralnego statusu zwierząt, termin prawa zwierząt występuje także w orzecznictwie sądowym

Abstrakt
Związek między zmianami klimatycznymi a prowadzeniem działalności gospodarczej jest nierozerwalnie oczywisty. Decyzje i działania biznesowe mogą przyspieszyć lub spowolnić zmiany klimatu, na co trzeba patrzeć z perspektywy zagrożeń, ale i szans. Szacuje się, że do 2100 roku potencjalne straty finansowe spowodowane zmianami klimatycznymi mogą wynieść od 4,2 do 43 bilionów dolarów. Przewiduje się jednak, że adaptacja do zmian klimatycznych i łagodzenie ich skutków do 2030 r. stworzą możliwości inwestycyjne o wartości nawet 26 bilionów USD. Co zatem powinien zrobić biznes, aby odpowiedzieć na wszystkie te wyzwania? Coraz więcej firm wprowadza rozwiązania prowadzące do redukcji emisji i osiągnięcia zerowej lub zerowej emisji netto. Skuteczne zarządzanie ryzykiem i szansami wynikającymi ze zmian klimatycznych w przedsiębiorstwie wymaga uwzględnienia uwarunkowań prawnych. Artykuł ma na celu ukazanie wpływu najważniejszych regulacji prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej w tym zakresie.

Abstrakt
Zasadniczym celem niniejszej publikacji jest przedstawienie rosnącej roli sztucznej inteligencji w medycynie, analizując zarówno jej potencjał jak i wyzwania związane z regulacjami prawnymi i aspektami etycznymi. W artykule omówiono kluczowe obszary w jakich sztuczna inteligencja może usprawnić procesy diagnostyczne i terapeutyczne. Wskazane zostały zasady, według których powinno się wykorzystywać wspomnianą technologie w obszarach związanych ze zdrowiem. Zwrócono również uwagę na problem odpowiedzialności za błędy popełnione w związku z użyciem algorytmów sztucznej inteligencji. Przedstawiono zarówno wyzwania etyczne jak i kwestie prawne związane z rozwojem tej technologii w dziedzinach medycyny.

Abstrakt
Tortury są na ogół kojarzone z karami fizycznymi jako sankcją za popełnione czyny, jednak w procedurze karnej pełniły również inną rolę - były środkiem służącym do wymuszania zeznań. Największą sławę zdobyły w procesie inkwizycyjnym, w którym najważniejszym dowodem było przyznanie się do winy (confessio est regina probationum). Ustawami, które miały istotny wpływ na ich stosowanie w postępowaniu, były Constitutio Criminalis Carolina oraz Constitutio Criminalis Theresiana. Regulowały one m.in. zasady i metody stosowania tortur, które przeprowadzano przy użyciu różnych narzędzi. Mimo że przez wiele lat tortury stanowiły nieodłączny element procesu, stosunkowo wcześnie pojawiły się głosy sprzeciwu wobec zeznań uzyskiwanych w ten sposób. Potrzeba reformy prawa i procedury karnej została zapoczątkowana przez coraz liczniejszych zwolenników humanitaryzmu prawniczego. Krytykowali oni przestarzałe zasady obowiązującego prawa materialnego oraz postępowania karnego, zwracając uwagę m.in. na niebezpieczeństwa związane z torturami oraz liczne nadużycia. Kategorycznie domagali się zniesienia tego okrutnego elementu procedury, powszechnie stosowanego we wszystkich krajach europejskich. Liczne reformy doprowadziły do realizacji postulatów myślicieli oświecenia.

Abstrakt
W pracy podjęto problematykę ochrony prawnej wartości kulturowych w warunkach agresji zbrojnej Federacji Rosyjskiej. Wróg stara się zaszkodzić narodowym wartościom kulturowym, istnieje zatem potrzeba ochrony prawnej tego ostatniego w warunkach konfliktu zbrojnego. Ochrona taka jest uregulowana zarówno na poziomie międzynarodowym, jak i na poziomie krajowym, gdyż każde państwo musi zadbać o ochronę prawną wartości kulturowych za pomocą prawa krajowego. Oprócz odpowiednich ram prawnych, ochrona wartości kulturowych w czasie wojny wymaga znacznych zasobów i wsparcia organizacyjnego.

Abstrakt
Nowelizacja Kodeksu pracy, wprowadzona w Polsce w 2023 r., stanowi odpowiedź na rosnące potrzeby w zakresie zapewniania bezpieczeństwa i efektywności w miejscach pracy przez regulację kontroli trzeźwości pracowników. Kluczowym aspektem zmian jest precyzyjne określenie warunków, pod którymi pracodawcy mogą przeprowadzać badania na obecność alkoholu lub środków działających podobnie do alkoholu w organizmie pracownika. Nowelizacja rozszerza również zakres badanych substancji, obejmując nie tylko alkohol, ale i inne środki psychoaktywne, co odzwierciedla zmieniające się realia społeczne i ryzyka związane z używaniem różnorodnych substancji. Ponadto, wprowadza jasne wytyczne dotyczące metodologii przeprowadzania badań, w tym wymogi techniczne stosowanych urządzeń, oraz procedury postępowania w przypadku stwierdzenia nietrzeźwości pracownika. Nowelizacja podkreśla również znaczenie ochrony danych osobowych i prywatności pracowników, dostosowując regulacje do standardów RODO.
Zmiany te mają na celu nie tylko zwiększenie bezpieczeństwa w miejscu pracy, ale także wzmocnienie odpowiedzialności pracowników oraz zapewnienie równego traktowania. Nowelizacja stanowi ważny krok w kierunku harmonizacji prawa pracy z aktualnymi wyzwaniami społecznymi i technologicznymi, jednocześnie balansując między potrzebą bezpieczeństwa a prawami indywidualnymi pracowników.

Abstrakt
Zjawisko migracji dotyczy zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych granic Unii Europejskiej. W miarę postępu integracji europejskiej na mocy porozumienia z Schengen, wiele państw europejskich zaniechało kontroli swoich granic wewnętrznych realizując swobodny przepływ osób i kapitału. Obserwujemy zjawisko polegające na tym, że nielegalni imigranci, którym udało się wjechać do jednego z krajów strefy Schengen, poruszają się po całej strefie. Jak pokazuje kryzys migracyjny, który prowadzi do implikacji prawnych i kulturowych do rozwiązania tej kwestii należy podejść nie tylko na szczeblu Unii Europejskiej ale także w ramach porządków prawnych poszczególnych państw. Na gruncie prawnym i kulturowym poszczególne państwa będą wyznaczały kierunki dla praktycznej realizacji modeli koegzystencji imigrantów i społeczeństwa przyjmującego.

Abstrakt
Autor kwestionuje stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu glosowanego postanowienia, iż żądanie przyznania skarżącemu zadośćuczynienia pieniężnego nie jest równoznaczne z żądaniem stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, zwracając uwagę, iż jest ono nadmiernie formalistyczne i nie znajduje uzasadnienia normatywnego, jak również pozostaje w sprzeczności ze standardami strasburskimi odnoszącymi się do dostępności i skuteczności krajowego środka odwoławczego, służącego na przewlekłość postępowania. Autor przeprowadza całościowe rozważania odnoszące się do wymogu przytoczenia przez skarżącego „żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy”, odwołując się do poglądów prezentowanych w piśmiennictwie i orzecznictwie, także tym niepublikowanym

Abstrakt
Autor odnosi się do aktualnej regulacji dotyczącej łączenia przychodu z pracy z otrzymywaniem świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Przedstawia stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r. (sygn. akt III USKP 154/21) dotyczące zawieszenia prawa do emerytury w kontekście kontynuowania zatrudnienia. Autor odnosi się do tego wyroku i wyraża aprobujące stanowisko. Omawia również kwestie związane z zawieszeniem emerytury w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z wyboru na przykładzie burmistrza.

Abstrakt
Glosa dotyczy wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Gruzja przeciwko Rosji (IV) dotyczącego procesu „borderyzacji” Abchazji i Osetii Południowej. Autor wskazuje, że ETPC stwierdził systemowe naruszenia praw człowieka przez Rosję, obejmujące m.in. prawo do życia, wolność osobistą i swobodę przemieszczania się. Podkreślono znaczenie wyroku dla odpowiedzialności Rosji za naruszenia dokonane przed wystąpieniem z EKPC oraz jego znaczenie dla prawa międzynarodowego.

Abstrakt
Artykuł ma na celu przedstawienie roli oraz działalności wojewody w systemie administracji rządowej. W opracowaniu omówiono ewolucję funkcji wojewody od XI wieku, uwzględniając jego historyczne zadania, zmiany w okresie I Rzeczypospolitej, likwidację urzędu podczas zaborów oraz stopniowe przekształcenia w XX wieku, aż po reformę administracyjną z 1998 roku. Szczególną uwagę poświęcono współczesnym obowiązkom wojewody, takim jak nadzór nad administracją zespoloną, koordynacja działań w sytuacjach kryzysowych oraz kontrola działalności samorządów pod kątem zgodności z prawem. Publikacja analizuje również specyfikę województwa kujawsko-pomorskiego, jego strukturę administracyjną, kulturę oraz kluczowe zagrożenia. Istotną część opracowania stanowi omówienie działań Michała Sztybla, wojewody kujawsko-pomorskiego, który aktywnie współpracuje z jednostkami samorządu terytorialnego, podejmuje inicjatywy na rzecz poprawy funkcjonowania administracji, ochrony środowiska oraz wsparcia dla seniorów. Podkreślono rolę wojewody jako kluczowego ogniwa, mającego wpływ na zarządzanie terytorium województwa oraz realizację polityki państwowej w strategicznych obszarach działania.